AC नसताना राजे-महाराज कसे प्रवास करायचे, ट्रेनचे डबे कसे थंड करायचे?

सध्या कडाक्याच्या उन्हामुळे नागरिक हैराण झाले आहेत. तापमान 45 अंश सेल्सिअसवर पोहोचले आहे. अशा परिस्थितीत ट्रेनमध्ये AC क्लासमध्ये प्रवास करणाऱ्यांना कोणतीही अडचण येत नसून, स्लीपर आणि जनरल क्लासमध्ये प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना मात्र त्रास होत आहे. त्यांना उष्णतेच्या लाटेचा फटका सहन करावा लागत आहे.

पण तुम्ही कधी विचार केला आहे का की जेव्हा गाड्यांमध्ये AC क्लास नसत तेव्हा राजे-सम्राटांनी प्रवास कसा केला, उन्हापासून वाचण्यासाठी ट्रेनमध्ये काय व्यवस्था केली होती. आपण शोधून काढू या.

भारतातील पहिली ट्रेन 16 एप्रिल 1853 रोजी मुंबई (बॉम्बे) येथील बोरी बंदर ते ठाणे अशी धावली. टाळ्यांच्या कडकडाटाने आणि २१ तोफांच्या सलामीने ट्रेनचा पहिला प्रवास सुरू झाला. पूर्वी गाड्या थंड करण्याची व्यवस्था नव्हती. राजे, महाराज आणि श्रीमंत लोक उन्हाळ्यात प्रवास करत असत.
थंडीची ही व्यवस्था एसीच्या आधी सुरू झाली.

महत्वाची बातमी:  Indian Railway: डिसेंबर पर्यंत वंदेभारत साधरण सुरू करणार, जाणून घ्या काय असणार आहे वैशिष्टय

प्रवास करताना राजे, महाराज आणि ब्रिटिश अधिकारी उन्हामुळे हैराण झाले होते. हे टाळण्यासाठी उपाय सुरू करण्यात आले आणि 1872 मध्ये यश मिळाले. आर गुप्ता यांच्या ‘इंडियन रेल्वे’ या पुस्तकानुसार, ट्रेनमध्ये एअर कूलिंग सिस्टम सुरू करण्यात आली होती. हे तंत्रज्ञान प्रथम श्रेणीच्या डब्यांमध्ये वापरण्यात आले आणि डबे थंड ठेवण्यात आले. त्यामुळे उन्हाळ्यापासून दिलासा मिळू लागला. ही व्यवस्था सुमारे 64 वर्षे सुरू राहिली.

महत्वाची बातमी:  Indian Railways: वंदे भारत किंवा दुरांतो नाही, या पाच ट्रेनमधून रेल्वेला बंपर पैसे मिळतात

AC कोच सुरू झाला

देशात प्रथमच 1936 मध्ये एसी कोच तयार करण्यात आला. या दिशेने काम सुरू असले तरी. यंदा काही प्रथम श्रेणीचे डबे एसी करण्यात आले. देशात प्रथमच धावत्या गाड्यांमध्ये एसी सुरू होणे हे चमत्कारापेक्षा कमी नव्हते.

पहिली AC ट्रेन दिल्ली-हावडा दरम्यान धावते

1936 ते 1956 पर्यंत म्हणजेच 20 वर्षे फक्त मोठ्या गाड्यांमध्ये एसी कोच बसवण्यात आले. 1956 मध्ये, देशात प्रथमच संपूर्णपणे एसी ट्रेन बनवण्यात आली, जी दिल्ली ते हावडा दरम्यान धावली.

महत्वाची बातमी:  Train मध्ये Baby Berth कसा बुक करायचा? काय आहेत रेल्वेचे नियम, जाणून घ्या-

AC थर्ड क्लास सुरू झाला

याआधी फर्स्ट आणि सेकंड क्लासमध्ये एसी बसवण्यात आले होते. मात्र, पहिली शताब्दी ट्रेन 1988 मध्ये सुरू झाली. त्यानंतर थर्ड क्लास एसी बनवण्याचे काम सुरू झाले आणि 1993 मध्ये ते यशस्वी झाले. ट्रेनमध्ये एसी थर्ड क्लास सुरू झाला. अशा प्रकारे, आसनव्यवस्था व्यतिरिक्त, तृतीय, द्वितीय आणि प्रथम श्रेणीमध्ये एसी कोच सुरू करण्यात आले.