Cash Rules: घरी किती रोख रक्कम ठेवल्यास आयकर विभाग कारवाई करू शकतो, जाणून घ्या नियम

[page_hero_excerpt]

कोरोनाच्या काळापासून डिजिटल व्यवहार झपाट्याने वाढले आहेत. आता मोठी लोकसंख्या ऑनलाइन व्यवहार करण्यास प्राधान्य देते. मात्र त्यानंतरही सर्व प्रकारचे व्यवहार रोखीनेच होत आहेत. त्याच वेळी, जे लोक इंटरनेट फ्रेंडली नाहीत ते देखील त्यांची सर्व कामे ऑनलाइन व्यवहारांऐवजी रोखीने पूर्ण करण्यास प्राधान्य देतात.

यामुळे लोक अजूनही भरपूर रोकड घरात ठेवतात. पण करचोरी आणि काळा पैसा यासारख्या समस्यांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी सरकारने रोख रकमेबाबत अनेक नियम केले आहेत. अशा परिस्थितीत एक प्रश्न अनेकवेळा मनात येतो, पण आपण त्यावर चर्चा करत नाही आणि तो म्हणजे घरात किती रोकड ठेवता येईल? त्याबद्दल येथे जाणून घ्या-

रोख ठेवण्याचे नियम काय आहेत?

आयकर नियमांनुसार घरात रोख रक्कम ठेवण्याबाबत कोणताही विशेष नियम किंवा मर्यादा करण्यात आलेली नाही. जर तुम्ही आर्थिकदृष्ट्या सक्षम असाल तर तुम्ही कितीही रक्कम घरात ठेवू शकता. परंतु तुमच्याकडे त्या रकमेचा स्रोत असणे आवश्यक आहे.

तपास यंत्रणेकडून कधी तुमची चौकशी झाली तर तुम्हाला स्रोत दाखवावा लागेल. याशिवाय आयटीआर डिक्लेरेशनही दाखवावे लागेल. याचा अर्थ असा आहे की जर तुम्ही चुकीच्या मार्गाने पैसे कमावले नसतील, तर तुम्ही घरात कितीही रोकड ठेवली तरी काळजी करण्याची गरज नाही.

अशा परिस्थितीत कारवाई केली जाऊ शकते

जर तुम्ही तपास यंत्रणेला पैशाचा स्रोत सांगू शकत नसाल तर तुमच्यासाठी मोठी समस्या निर्माण होऊ शकते. अशा स्थितीत तपास यंत्रणेला या प्रकरणाची माहिती दिली जाते. त्यानंतर आयकर विभाग तपासतो की तुम्ही किती कर भरला आहे. दरम्यान, जर हिशोबात अघोषित रोकड आढळली, तर आयकर विभागाकडून तुमच्यावर कारवाई केली जाऊ शकते. अशा परिस्थितीत, तुमच्याकडून अघोषित रकमेच्या 137% पर्यंत कर आकारला जाऊ शकतो.

रोख रकमेबाबत इतर नियम काय आहेत?

सेंट्रल बोर्ड ऑफ डायरेक्ट टॅक्सच्या म्हणण्यानुसार, तुम्ही एकावेळी ५०,००० रुपयांपेक्षा जास्त रोख काढल्यास तुम्हाला तुमचे पॅन कार्ड दाखवावे लागेल. आयकर कायद्याच्या कलम 194N अंतर्गत, जर एखाद्या व्यक्तीने एका आर्थिक वर्षात 20 लाखांपेक्षा जास्त रक्कम काढली तर त्याला TDS भरावा लागेल. तथापि, हा नियम फक्त अशा लोकांसाठी आहे ज्यांनी सलग 3 वर्षे इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) भरला नाही.

आयटीआर भरलेल्या लोकांना या प्रकरणात थोडा दिलासा मिळतो. असे लोक TDS न भरता बँक, पोस्ट ऑफिस किंवा सहकारी बँक खात्यातून आर्थिक वर्षात 1 कोटी रुपयांपर्यंतची रोकड काढू शकतात.

या परिस्थितीत बँकेतून वर्षभरात 1 कोटींहून अधिक रक्कम काढल्यास 2% TDS भरावा लागेल. जर तुम्ही गेल्या तीन वर्षांपासून ITR भरला नसेल तर तुम्हाला 20 लाख रुपयांच्या व्यवहारांवर 2% आणि 1 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त व्यवहारांवर 5% TDS भरावा लागेल.

क्रेडिट-डेबिट कार्डद्वारे एका वेळी 1 लाख रुपयांच्या वरचे व्यवहार छाननीच्या अधीन असू शकतात. याशिवाय काहीही खरेदी करण्यासाठी तुम्ही 2 लाख रुपयांपेक्षा जास्त रोख देऊ शकत नाही. तुम्हाला हे करायचे असल्यास, तुम्हाला येथे पॅन आणि आधार देखील दाखवावा लागेल.